Uzman Görüşü: Oğuzcan Atış / Milliyet.com.tr – İran’da yaklaşık üç haftadır süren gösteriler, dünya genelinde dikkat çekiyor. Çoğu zaman şiddetli olaylara dönüşen bu eylemlerde, ciddi kayıplar yaşanıyor. Gerçekleşen çatışmaların giderek artış göstermesi, ABD Başkanı Trump’ın İran’a olası bir askerî müdahale tehdidi, olayların yalnızca İran’la sınırlı kalmayıp bölgesel bir çatışmaya dönüşebileceği endişelerini beraberinde getiriyor. MiddleEastEye üzerinde yayımlanan bir panele katılan uzmanlar, İran halkının genelinin yabancı müdahale isteklerine pek sıcak bakmadığını belirtiyor.
Ülke genelinde protestolar devam ediyor
‘DIŞ YAPTIRIMLAR VE MÜDAHALELER REJİMİN SÜRESİNİ UZATIYOR’
Uzmanların görüşlerine göre, İsrail’in geçen yıl İran’a yönelik gerçekleştirdiği saldırılar, ayrıca ABD’nin Venezuela’ya olan müdahalesi nedeniyle birçok İranlı dış müdahaleyi istemiyor. Quincy Institute for Responsible Statecraft tarafından düzenlenen panelde iştirak eden Amwajhaber dergisinin editörü Muhammed Ali Şabani, İranlıların temel arzusunun yaptırımların kaldırılması olduğunu vurguladı. Şabani, “İranlıların büyük bir kısmı, savaş kaçınmalara sebep olacak bir anlaşmayı memnuniyetle karşılayabilir”“Son 20 yıllık süreçte yaptırımlar, rejimi hayatta tutan unsurlar olmuştur”
Avrupa Dış İlişkiler Konseyi’nde kıdemli politika uzmanı olarak görev yapan Ellie Geranmayeh, batılı ülkelerin İran’la ilgili analizlerinin zaman zaman yanıltıcı olabildiğini ifade ederek, “İran’daki sivil toplumun varlığı ve yabancı askerî müdahaleye karşı duruşunu göz ardı ediyoruz”
‘PROTESTOLARIN BAŞARIYA ULAŞMASI ZOR’
İran’daki gösterilerin mevcut rejimi devirmek üzere yeterince güçlü olmayabileceği düşünülüyor. Johns Hopkins Üniversitesi’nde Uluslararası İlişkiler Profesörü Vali Nasr, protestoların yoğunluğuna rağmen yönetim değişikliğinin zor olduğunu, bu durumun liderlik eksikliğinden kaynaklandığını belirtti. Nasr, “Bu, halkın öfkesinin bir dışavurumu; ancak liderlik ve örgütlenme eksikliği, benzer durumların sürdürülmesini engelliyor”
Devrik İran Şahı Rıza Pehlevi’nin sürgündeki oğlu Rıza Pehlevi
PROTESTOLARIN ARDINDA PEHLEVİ Mİ VAR?
Devrik İran Şahı Rıza Pehlevi’nin sürgündeki oğlunun bu gösterilere liderlik ettiği iddialarının gerçeği yansıtmadığını belirten Nasr, “Protestoları o başlatmadı; durumu o belirlemedi, o, bu sürece sonradan dâhil oldu”“İnsanlar onun rolünü değerlendirirken kendilerine sormaları gereken en önemli soru şu: İran’daki halk nerede? 47 yıldır dışarıda yaşayan biri İran’da değişiklik bekleme hakkına sahip mi?”“Haziran 2025’te Evin’i bombalayıp 70 kişiyi öldüren kimdi, tahmin edin? İsrail. Bu insanların hayatları, hem İran hem de İsrail tarafından tehdit altında”
