Bir İneğin Alet Kullandığı İlk Keşif Bilim Dünyasını Şaşırttı

Bilimsel literatüre “bir ineğin alet kullandığı ilk kanıtlanmış vaka” olarak geçen bu olay, çtlik hayvanlarının zekasına dair bildiğimiz her şeyi yeniden sorgulatıyor. Üstelik Veronika sadece alet kullanmakla kalmıyor; aile üyelerinin seslerini tanıyor ve çağrıldığında heyecanla onlara doğru koşuyor.

On yılı aşkın süredir Veronika’ya bir evcil hayvan gibi bakan çtçi Witgar Wiegele, bu sürecin nasıl başladığını büyük bir şaşkınlıkla anlatıyor. Veronika’nın önce tahta çubuklarla ağzında oyunlar oynamaya başladığını, ardından bu çubukları stratejik birer kaşınma aparatına dönüştürdüğünü fark etmiş. Bu sıra dışı davranışın videoları Viyana Veterinerlik Üniversitesi’nden Dr. Alice Auersperg’e ulaştığında, durumun tesadüf olmadığı hemen anlaşıldı. Bilim insanları, Veronika’nın zihinsel kapasitesini test etmek için köye giderek bir dizi kontrollü deney gerçekleştirdi.

Sadece sopa değil, çok amaçlı bir aparat

Yapılan testlerde Veronika’nın rastgele hareket etmediği, aksine bilinçli seçimler yaptığı görüldü. Yere bırakılan bir fırçayı ya da sopayı her seferinde kaşımak istediği bölgeye en uygun şekilde kavradı. Araştırmacılar, Veronika’nın vücudunun üst kısımlarını kaşırken geniş ve güçlü hamleler yaptığını, alt kısımlar gibi daha hassas bölgelerde ise hareketlerini yavaşlatıp kontrolü artırdığını gözlemledi. Bu durum, bilim dünyasında “esnek ve çok amaçlı alet kullanımı” olarak tanımlanıyor ve doğada şempanze gibi sadece birkaç seçkin türde görülüyor.

Bilim insanları, Veronika’nın bu dahice yeteneğini geliştirmesinde yaşadığı çevrenin etkili olduğunu düşünüyor. Çoğu sığır, karmaşık ortamlarla etkileşime girecek kadar uzun yaşamıyor ya da farklı nesnelerle temas kurma şansı bulamıyor. Veronika ise uzun ömrü, insanlarla kurduğu günlük temas ve özgürce dolaşabildiği geniş arazisi sayesinde keş yapma fırsatı yakaladı. Dr. Auersperg’e göre, hayvancılık sektöründeki genel kanı, hayvanların zekasından ziyade bizim gözlem eksikliğimizden kaynaklanıyor olabilir.

Veronika’nın bu başarısı, 1980’li yılların ünlü bir karikatürüne de ilginç bir atıf niteliği taşıyor. Gary Larson’ın “Cow Tools” (İnek Aletleri) isimli karikatürü, basit ve kaba aletler yapan bir ineği resmettiği için o dönem çok saçma bulunmuştu. Ancak araştırmacılar, Veronika’nın sergilediği becerinin bu karikatürden çok daha ileri bir seviyede olduğunu savunuyor.

Bilim dünyası şimdi, bu zekanın diğer ineklerde de olup olmadığını anlamak için dünyanın dört bir yanındaki çtçilerden benzer hikayeler bekliyor. Belki de asıl saçmalık, bir ineğin alet kullanabileceğine hiç ihtimal vermememizdi.