Her gün nakit para ihtiyacımızda veya hızlıca işlem yapmak istediğimizde, gözlerimiz köşe başındaki bir bankamatik ya da diğer adıyla ATM’ye odaklanır. Bu teknoloji bizi banka şubelerinin kuyruklarından kurtarıp hayatımızı kolaylaştırırken, aslında tam olarak ne zaman ve kimin fikriyle ortaya çıktı?
Bu içeriğimizde, ATM’lerin ortaya çıkış hikayesini ve ilk geliştirenleri inceleyeceğiz. ATM’lerin de her cihaz gibi ilginç bir çıkış hikayesi vardır.
ATM’leri kim icat etti?
Bankamatik fikrinin asıl babası John Shepherd-Barron olarak kabul edilir. Barron, 60’lı yıllarda bankaya geç kaldığı için parasını çekemeyince bu duruma çözüm ararken, tarihi değiştiren bir fikir ortaya atar. Bu fikrin temelinde ise çikolatalar yatar. Kendine, “Bir çikolata otomatından nasıl çikolata alıyorsam, neden dünyanın her yerinde paramı çekebileceğim bir makine yok?” sorusunu sorar.
İşte bu soru, dünyanın her yerinde gördüğümüz ATM’lerin temelini oluşturur. Shepherd-Barron o dönemde De La Rue adlı bir şirkette çalışmaktadır. Fikrini Barclays Bank’a sunar ve banka yönetimi fikri çok beğenir. 27 Haziran 1967 tarihinde Barron ve ekibi tarafından geliştirilen, Londra’daki Enfield şubesinde dünyanın ilk çalışan bankamatik hizmete girer. Ancak bu makine bugünkü ATM’lerden biraz farklıdır. Kartlar yerine üzerinde karbon-14 izi bulunan özel çeklerle çalışır.
Daha önce bu fikir denenmişti ancak başarısız olmuştu
Shepherd-Barron her ne kadar “başarılı” ilk örneği sunsa da, ondan yıllar önce 1939’da Luther George Simjian adlı Gaziantep doğumlu Ermeni bir mucit “Bankograph” adını verdiği bir cihaz geliştirmiştir. ABD’de geliştirdiği bu cihaz, bankaya gitmeden çek ve nakit yatırmaya olanak tanır. Ancak Simjian’ın bu icadı o dönem beklenen ilgiyi görmez.
PIN ve kartların gelişi
ATM’lerin evrimindeki bir diğer kilit isim ise James Goodfellow‘dur. Aslında Goodfellow, ATM tasarımını daha önce patentlemiştir ancak Barron gibi gerçekleştirememiştir. Bu yüzden ATM’nin mucidi Barron olarak kabul edilir. Ancak Goodfellow’un da ATM’lerin gelişmesine büyük katkısı vardır.
Öyle ki Goodfellow, ATM’lerde kullanılan şifrelerin ve kart sisteminin fikir babalarındandır. Goodfellow, Personal Identification Number, yani PIN olarak bildiğimiz şifreleyip koruma sistemi 1966 yılında patentlemiştir. Bu sistem de uzun yıllardır ATM’lerde kullanılmaktadır.
Modern bankamatikler ve Türkiye’ye gelişi
Zamanla makineler banka merkezindeki bilgisayarlara bağlı hâle gelmeye başladı. Bu, kullanıcıların hesap bakiyelerini anlık olarak görmesini ve güvenliğin artmasını sağladı. Türkiye’de ilk ATM ise 25 Aralık 1987 tarihinde Ankara’da Türkiye İş Bankası tarafından hizmete sunuldu.
