İran’da 28 Aralık’ta başlayan ve hızla rejim karşıtı bir isyana dönüşen protestolar, ülke genelinde yayıldı. 31 eyalette gerçekleşen gösterilerde can kaybı her geçen gün artıyor. İnsan Hakları Aktivistleri Ajansı verilerine göre şu ana kadar 36 kişi yaşamını yitirirken, bin 200’den fazla kişi yaralandı. Fars Haber Ajansı ise çatışmalarda 250 polis ve 45 Devrim Muhafızı üyesinin yaralandığını bildirdi.
EKONOMİDEKİ ÇÖKÜŞ VE HÜKÜMETİN “7 DOLARLIK” YARDIM TEKLİFİ
Protestoların fitilini ateşleyen ekonomik kriz derinleşmeye devam ediyor. Hükümet sözcüsü Fatameh Mohajerani, halkın alım gücünü koruma iddiasıyla aylık 7 dolar ödeme yapılacağını duyurdu. Ancak ülkede asgari geçim için gereken miktarın 200 dolar olduğu göz önünde bulundurulduğunda, bu rakam tepkilere neden oldu.
Üstelik İran Merkez Bankası, ithalatçı ve üreticilere sağlanan sübvansiyonlu döviz kurunda kesintiye gitti. Bu hamlenin, zaten 1 doların 1 milyon 460 bin riyale dayandığı piyasada fiyatları artırarak sokaklardaki karışıklığı derinleştirmesi bekleniyor.
HASTANELERE YAPILAN GAZLI MÜDAHALE
Olayların şiddeti artarken, güvenlik güçlerinin hastanelere müdahale ettiği iddiaları dünya genelinde büyük yankı uyandırdı. İlam kentindeki İmam Humeyni Hastanesi’ne sığınan göstericilere Devrim Muhafızları ve polis özel kuvvetlerinin gaz bombalarıyla saldırdığı, kapıları kırarak içeridekilere şiddet uyguladığı iddia edildi. ABD Dışişleri Bakanlığı, bu durumu “insan haklarına karşı işlenmiş suç” olarak nitelendirerek Tahran yönetimini sert bir dille eleştirdi.
NETANYAHU VE PEHLEVİ’DEN “DEVRİM” MESAJLARI
Sokaklardaki kaos, uluslararası alanda “rejim değişikliği” senaryolarını gündeme getirdi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, protestoları “Halkın kaderini eline alacağı belirleyici bir an” olarak tanımlayarak, Tahran’ı “Saldırıya uğrarsak sonuçları ağır olur” diyerek tehdit etti.
ABD’de sürgünde yaşayan devrik lider Şah Rıza Pehlevi’nin oğlu Rıza Pehlevi ise Washington Post’a yazdığı makalede “Rejim çatırdıyor, meşruiyetini kaybetti” ifadelerini kullandı. Pehlevi, Trump’ın İran halkına destek verdiğini belirterek, “Tiran rejiminden kurtulma vakti geldi” çağrısında bulundu.
CENAZE TÖRENİNDEN SONRA BANKALAR ATEŞE VERİLDİ
Melikşahi’de protestolarda hayatını kaybedenlerin cenaze töreni yeni bir çatışmaya sahne oldu. Törenin ardından öfkeli kalabalık 3 bankayı ateşe verdi. Güvenlik güçlerinin müdahalesi sonucu bir kişi daha yaşamını yitirdi. İran sokakları, hem ekonomik çöküşün hem de siyasi baskının gölgesinde devam ediyor.
